FIFCL en Solidaris organiseerden een conferentie over het thema lachen, met Michel Cymes, Steven Laureys en Bruno Humbeeck.
“Moeten we lachen serieus nemen?” was het thema van een conferentie georganiseerd door Solidaris als onderdeel van het International Comedy Film Festival in Luik. Waarom dit onderwerp bestuderen? Heel eenvoudig omdat lachen goed is voor het moreel.
“Het is moeilijk om te zeggen dat lachen echt ‘goed voor je’ is in fysiologische termen. De endorfines die een lachbui opwekt, kunnen hooguit het lichaam energie geven en, door de euforische staat die deze hormonen opwekken, het gevoel bevorderen dat we in goede gezondheid verkeren”, legt Bruno Humbeeck uit, psycho-educator en onderzoeksdirecteur van het departement Gezinswetenschappen aan de universiteit van Bergen. “De instroom van hormonen heeft echter geen direct effect op onze gezondheidstoestand. We kunnen daarom zeggen dat lachen helpt om te genezen, maar op geen enkele manier geneest. Het valt echter niet te ontkennen dat lachen een teken van goede gezondheid is. Een erg ziek mens die ‘hartelijk’ lacht, heeft de neiging om zijn of haar omgeving gerust te stellen door vitaliteit te tonen via gedrag dat vreugde oproept. Dit is wat Kant de ‘dynamogenese van de lach’ noemde, en het is dit mechanisme dat verklaart waarom we spontaan een verband leggen tussen lachen en een goede gezondheid”, voegt hij eraan toe.
Ultra moderne eenzaamheid
In de praktijk geneest lachen geen enkele ziekte. “Het maakt het echter wel mogelijk om ze met meer kracht tegemoet te treden, door een realiteit te omzeilen die soms moeilijk te accepteren is en door ons in staat te stellen de ziekte met meer psychologische kracht tegemoet te treden. Daarom is een sterk gevoel voor humor een echt argument voor veerkracht. Lachen geneest op zijn minst en helpt ons om onszelf in een positie te brengen waarin we een behandeling kunnen krijgen en de effecten ervan effectiever kunnen maken. Lachen geneest niet alleen door zijn werking of invloed. Als je ziek bent, kun je er om lachen zoveel je wilt, maar het zal de ziekte niet genezen, maar het zal je waarschijnlijk – en dit is heel belangrijk – sterker maken om de ziekte het hoofd te bieden. Lachen is een manier om de realiteit onder ogen te zien, niet om er vanaf te komen. Dat is waarschijnlijk de reden waarom Scutenaire, een Belgische surrealist, zei dat lachen je altijd in staat stelt om ‘uit de problemen te komen’ zonder ‘uit de problemen te raken’,” voegt Bruno Humbeeck toe.
Bovendien hebben we de neiging om tegenwoordig minder te lachen (gemiddeld 4 keer per dag), ook al is het moeilijk om een dergelijke bewering te bewijzen. Sommige onderzoeken, meer of minder serieus, neigen ertoe deze observatie te bevestigen. Maar ze beweren allemaal dat deze trend in wezen verband houdt met de “ultramoderne eenzaamheid” die het gelijknamige liedje zo treffend beschrijft. We lachen minder in samenlevingen waar mensen elkaar minder vaak ontmoeten. Het gevoel van urgentie en de grotere “druk om te handelen” verhinderen ook dat veel mensen de tijd nemen om elkaar te ontmoeten en een echte uitwisseling te hebben. “Echt lachen is in wezen een krachtige indicator van een welwillende ontmoeting. Daarom is het niet de hoeveelheid gelach waar we op moeten letten als we verslag doen van maatschappelijke veranderingen, maar de kwaliteit van dat gelach. In dit opzicht zou een samenleving zoals de onze, die de neiging heeft om de spottende lach (wat de oude Grieken ‘katagelan‘ noemden) te bevoordelen ten nadele van de gezellige lach (die dezelfde oude Grieken ‘gelan’ noemden), naar mijn mening meer aanleiding moeten geven tot vragen dan een samenleving die minder vaak lacht”, besluit Bruno Humbeeck.
Eenvoudige oplossingen
In elk geval lijken de effecten van lachen op de gezondheid weinig bekend te zijn bij het grote publiek en zelfs bij professionals. “Ik ben verheugd om deel te nemen aan dit evenement en om lachen in een bredere zin te zien,” voegt professor Steven Laureys toe, directeur onderzoek van het FNRS, hoofd van de Coma Science Group van het Universitair Ziekenhuis van Luik en directeur van het GIGA Consciousness Centre van de Universiteit van Luik. “Er zijn wetenschappelijke studies die het belang van lachen op ons cognitief functioneren aantonen. Er zijn studies, bijvoorbeeld over het verlies van een dierbare, hypnose of meditatie, die te weinig worden gebruikt. Veel mensen hebben problemen met slapen, angst of hoofdpijn. Ze willen gemakkelijke oplossingen zoals medicatie. Maar het moet benadrukt worden dat er dingen zijn die gedaan kunnen worden, maar die wel inspanning vereisen. Je moet proberen beter te leven, een goede hygiëne te handhaven, te sporten en een positieve filosofie te hebben. Het illustreert ook dat we in onze samenleving niet meer genoeg tijd hebben om te lachen”, voegt Steven Laureys toe, overtuigd dat lachen een therapeutisch middel kan zijn en dat er op dit gebied nog veel te doen is.
